دکتر محمد قریب

دکتر محمد قریب در سال1288 در تهران و در خانواده‌ای مذهبی متولد شد.

تحصیلات دوران ابتدایی را در دبستان سیروس و متوسطه را در دارالفنون پشت سر گذاشت.

در سال1306، محمد قریب جزو اولین گروه دانشجویان ایرانی بود که به قصد ادامه تحصیل به کشور فرانسه مهاجرت می‌کردند. در پایان نخستین سال تحصیلی در شهر رمس فرانسه، توانست جایزه لابراتوار تشریح دانشکده پزشکی را از آن خود کند.

در سال دوم دانشجویی خود، در بیمارستان های شهر رمس مشغول به کار شد. محمد قریب در ابتدای سال چهارم تحصیل خود، توانست در مسابقات اکسترنای بیمارستان پاریس پذیرفته شود. وی همچنین در سال ۱۳۱۴ اولین دانشجوی ایرانی بود که توانست در کنکور انترنای بیمارستان پاریس موفق شود.

جالب است بدانید در کنکور اکسترنای فرانسه از بین چهار دانشجو تنها یک نفر انتخاب می شود، سپس از بین این نفراتی که برگزیده شده اند، از بین هر ۱۲ اکسترن، فقط یک نفر به کنکور انترنا راه پیدا می کند. سپس از هر پنجاه دانشجو فقط یک نفر می توانست به انترنی بیمارستان های پاریس دست پیدا کند. محمد قریبا به راحتی موفق شد در هر دو کنکور قبول شود و به عنوان اولین فرد ایرانی که موفق شده بود در چنین آزمون هایی پذیرفته شود، لقب گرفت.

محمد قریب در سال ۱۳۱۶ هجری شمسی از رساله دکتری خود به نام «وقفه های تنفسی شیرخوران» دفاع کرد و سرانجام دانشنامه دکترای پزشکی پاریس را اخذ کرد. وی در سال ۱۳۱۷ ه.ش به ایران بازگشت، چون معتقد بود دانشی که کسب کرده را باید در ایران و برای هم وطنان خود عرضه کند.

پزشکان زیادی در آن دوران، دکتر قریب را در تشخیص بالینی فوق العاده و کم نظیر می دانستند. وی از همان سال های آغازین بازگشت به وطن، مطبی در کنار منزل خود بنا کرد و هر روز از ساعت ۲ بعدازظهر تا ۹ شب مشغول معاینه و مداوای بیماران بود و از بیشتر آن ها هیچ پولی بابت طبابت دریافت نمی کرد. جالب است بدانید حق ویزیت او نسبت به آن همه شهرتی که در علم طبابت داشت، حتی از شاگردان خودش هم پایین تر بود.

دکتر محمد قریب بنیان‌گذار علم نوین پزشکی کودکان و یکی از اولین پزشکان متخصص طب اطفال در ایران بود. ایشان همچنین یکی از نخستین بنیان‌گذاران بیمارستان تخصصی کودکان در ایران و مرکز طبی کودکان تهران نیز بود که هنوز هم دایر بوده و در حال فعالیت می باشد.

وی در سال ۱۳۱۵ با زهرا قریب گرگانی، دختر عبدالعظیم قریب، ازدواج کرد. حاصل این ازدواج دو فرزند پسر به نام های حسین و محسن و دو فرزند دختر به نام های ناهید و مریم می باشد.


  • دکتر محمد قریب و دکتر فریدون کشاورز پایه گذاران طب اطفال در ایران می باشند، ولی دکتر کشاورز به خاطر دغدغه ها و حضور در عالم سیاست و حزب توده، هیچ وقت نتوانست به تربیت پزشکان اطفال بپردازد. اما در عوض دکتر قریب از استادان نامی و برجستۀ دانشکده پزشکی در تهران بود و از سال های ۱۳۲۰ تا ۱۳۵۳ شاگردان معروفی مانند صادق مختارزاده، قانع بصیری، نورالدین هادوی، مرتضی مشایخی، غلامرضا خاتمی و احمد سیادتی را تعلیم و تربیت داد که همۀ آن ها به بزرگان علم پزشکی ایران تبدیل شدند؛ به همین خاطر است که لقب «پدر طب اطفال ایران» را به دکتر قریب اعطا کرده اند.



در سال ۱۳۵۰ به طور رسمی عضو هیئت مدیره انجمن بین المللی بیماری های کودکان درآمد. ایشان در زمان فعالیت های علمی خود، به کنگره های مختلف بین المللی در کشورهای مختلف دعوت شد که از جمله آن ها می توان به کشورهایی مانند آمریکا، فرانسه، کانادا، ترکیه، ژاپن و اتریش اشاره کرد، همچنین به عضویت چندین مجمع علمی بین المللی درآمد.

وی یکی از بیان گذاران انتقال خون در ایران می باشد.
مسأله انتقال خون امروزه به صورت سازمانی گسترده تشکل یافته و در خدمت کشور است اما دکتر قریب، نخستین پزشکی بود که عمل تعویض خون را بیش از یک سده پیش‌ در ایران انجام داد و در واقع نخستین فردی بود که در ایران آن را رایج کرد. بیان کاربرد و چگونگی استفاده از آنتی‌بیوتیک، از دیگر خدماتی به شمار می‌رود که قریب به سرانجام رسانید.



  • خصوصیات اخلاقی دکتر محمد قریب

دکتر قریب همواره به یافته های جدید طب جهان احاطه داشت و این گونه مطالب را به دانشجویان خود ارایه کرده، آنان را برای پیگیری پیشرفت های علمی در جهان تشویق می کرد. برای مثال تا قبل از او، کسی در ایران با «آنتی بیوتیک» آشنا نبود اما قریب برای اولین بار اعلام کرد که داروهای جدیدی برای از بین بردن میکروب ها شناخته شده است که ارزش آن بسیار بیشتر از داروهای قبلی است. ولی بیش از توجه به روش های نوین، بر آموزش خانواده ها و برخورد عاطفی و اخلاقی با بیماران تأکید می‌کرد. دستگیری از مستمندان و دردمندان و رسیدگی به نابسامانی های زندگی بیماران، از دیگر ویژگی های بارز قریب بود.

ساعت های مطالعه وی، بسیار بیشتر از شاگردانش بود و صبح ها در کمال سخاوت، جدیدترین نتایج مطالعات خود را در اختیار دانشجویان قرار می داد. به تربیت درست دانشجویان علاقه خاصی داشت و در هنگام درمان کودکان بیمار، دانشجویان خود را نیز در آنجا حاضر می کرد و درباره بیماری از آن ها سوالاتی می پرسید. اگر جواب دانشجویی مناسب نبود، با متلک های استاد رو به رو می شد و همین مساله سبب می شد تا دانشجویان برای فرار از متلک های قریب، دقت بیشتری نشان دهند.

ویزیت روزانه دکتر قریب برای رزیدنت ها و دانشجویان، تجربه آموزشی بی نظیری بود که اغلب، عده زیادی داوطلب شرکت در آن بودند. وی صبح ها زودتر از دیگران به بیمارستان می رسید و پس از شنیدن گزارش های صبحگاهی دانشجویان، به اتفاق آنان به بالین بیمار می رفت و با بحث و آنالیز دقیق، دانشجویان را در تشخیص صحیح راهنمایی می کرد.



  • «بیماری های اطفال»، عنوان کتابی‌ست که محمد قریب آن را به رشته تحریر درآورده است.
    در آن موقع هیچ‌ کتابی به زبان فارسی‌ درباره بیماری‌های اطفال نوشته نشده‌ بود. شاید او تنها فردی باشد که در آن برهه از زمان، نخستین کتاب را در این زمینه تألیف کرد. کتابی که جان کلام‌ را با بیانی بسیار شیوا و طنز ارایه می دهد.

از آثار علمی دکتر قریب می‌توان به کتاب‌های‌ بیماری‌های‌ کودکان در یک جلد، مسائل‌ مشکل‌ طب‌ کودکان در ۲جلد، بسیاری از مقالات ایشان‌ در زمینه طب کودکان در مجلات پزشکی فارسی و غیرفارسی و همچنین از مقدمه‌هایی که بر کتاب‌های‌ مختلف‌ پزشکی نگاشته‌ است، یاد کرد.

همچنین قریب‌ در مجامع بین‌المللی‌ منطقه‌ای‌ و ملی‌ انجمن پزشکان کودکان برخی‌ از کشورها عضویت داشت. ریاست انجمن پزشکان کودکان ایران را از ابتدای تأسیس این انجمن‌ بر عهده داشت و همچنین در هیأت رئیسه‌ انجمنبین‌المللی‌ کودکان‌ نیز عضو بود.

دکتر قریب‌ به پاس خدمات چشمگیر علمی به دریافت نشان دانش از دانشگاه تهران، نشان درجه اول فرهنگ‌ از وزارت‌ آموزش و پرورش و نشان عالی «لژیون دونور» که بالاترین نشان افتخار کشور فرانسه است، نایل‌ آمد.

دکتر قریب در واپسین سال های عمرش به بیماری هماچوری یا همان دفع خون از دستگاه ادراری دچار شد و بعدها بیماری او سرطان مثانه تشخیص داده شد، ولی متأسفانه اقدامات درمانی ایشان در ایران و آمریکا تأثیر چندانی نداشت.


  • در هنگام کسالتش که در آمریکا بود، نامه‌ای برای یکی از دوستانش نگاشت که در آن اینگونه نوشته‌ بود:


    “من گرچه با مرگ دست به گریبان هستم اما مطالعه را ترک نکرده‌ام.”



دکتر محمد قریب سرانجام در روز سه شنبه یکم بهمن۱۳۵۳، در بیمارستان مرکز طبی کودکان، محل کار خود، دار فانی را وداع گفت.

مزار ایشان طبق وصیتش، در قبرستان شیخان واقع در قم در نزدیکی آرامگاه پدرش با خاک سپرده شد. در مراسم تدفین دکتر قریب، محمدرضا شاه پهلوی شخصا به همراه خودروهای دربار پیکر ایشان را از تهران تا قم همراهی کرد و سید شهاب الدین مرعشی نجفی نماز میت را برای ایشان خواند.

در سال ۱۳۸۶ مجموعه تلویزیونی «روزگار قریب» به کارگردانی کیانوش عیاری از شبکه سه سیما پخش شد که به شرح زندگینامه دکتر محمد قریب از ابتدا تا انتها پرداخته بود.


در چهارم آبان ماه ۱۳۹۲ به پاس خدمات دکتر محمد قریب در زمینه طب اطفال، سردیس ایشان با حضور حسن قاضی زاده هاشمی، وزیر بهداشت دولت حسن روحانی، در پارک علم و فناوری پردیس پرده برداری گردید.



  • پروفسور لاپلان که از اساتید و از نزدیکان او در دوران تحصیل در فرانسه‌ بود، درباره قریب می گوید:

«در فرانسه، برای‌ یک‌ دانشجوی‌ برجسته کافی نیست کـه مـسیر طبیعی تحصیلات پزشکی را طی کند و امتحانات را حتی به بهترین وجه ممکن بگذراند. هیچ کس‌ نمی‌تواند مدعی‌ مقام استادی فردا بشود، مگر آنکه راه دراز و دشوار و آکنده از موانع کنکورهای بیمارستانی و به دنبال آن اکسترنا و بـخصوص انترنای بیمارستان های پاریس را گذرانده باشد.

قریب با روحیه‌ای دوستانه اما روشن بینانه و حتی انتقادی،‌ با فرهنگ‌ فرانسه برخورد کرد و از آن گزیده‌هایی که باعث استغنای فرهنگی وی شد، برگرفت و تـوانست مـیان‌ مـیراث‌ نیاکان خود و علوم نوین غربی، آشتی برقرار کند…

می‌توان چنین اندیشید که‌ اگر قـریب‌ در طـول زندگی شغلی خود متکی به این 2 فرهنگ نبود، موهبت‌های ذاتی‌اش به چنین‌ درجه‌ای‌ از شکوفایی نمی‌رسید. فرانسه از اینکه در چنین کامیابی خارق‌العاده‌ای سهم خود را ادا کرده است به خود می‌بالد…»

  • نکتۀ قابل توجه در پایین سنگ قبر ایشان این جمله است:
    « عمر پربرکت 65 سال…»
    عنوان شدن عبارت «عمر پربرکت» خود می‌تواند سرمشقی برای مرور لحظه‌های درحال سپری شدن عمرمان باشد. و اینکه از خود بپرسیم: عمر پربرکت ما چند سال خواهد بود…؟





«گالری عکس»

دیدگاه ها

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *